Het eiland Lesbos, Griekenland

DEEN

 

  
  
Wij nodigen u uit op een reis naar het beste dat Griekenland u kan bieden...

Geschiedenis en Cultuur van het eiland Lesbos
Het Oostelijke Middellandse zeegebied wordt ook wel de wieg van de mensheid genoemd. Niet alleen de moderne mens (de homo sapiens sapiens), maar ook zijn voorgangers, de Neanderthaler (homo sapiens neanderthalenis) en de homo erectus vestigden zich langs de kusten, op de eilanden en in de binnenlanden van dit prachtige en natuurlijke gebied. Gedurende de late neolithische tijd (tot ongeveer 2000 jaar voor Christus), was deze streek relatief dichtbevolkt. De bewoners waren allen min of meer verwant aan elkaar. Ze zouden beschreven kunnen worden als de inheemse mediterrane bevolking van dit gebied. 

Ook op Lesbos zijn verschillende kleine en grote dorpen ontdekt. De oudste ruines dateren van 3200 tot 3100 jaar voor Christus. Bij Thermi heeft de archeoloog W. Lamb maar liefst vijf dorpen opgegraven. De resten van deze dorpen lagen in verschillende lagen op elkaar gestapeld in de bodem. Ze zijn gedateerd uit een periode tussen 3200 tot 2400 jaar voor Christus. De oudste drie dorpen stammen uit de tijd van Troje I en de andere twee komen uit de tijd van Troje II. Alleen in de toplaag, waar het jongste dorp verborgen lag, hebben de archeologen versterkingswallen gevonden. Deze zijn waarschijnlijk gebouwd om aanvallen van het Centaal Aziatische volk tegen te houden. Dit volk vormde steeds meer een bedreiging naarmate ze verder richting de kusten en de eilanden trokken. 

Romeins Viaduct

De volgende duizend jaar zou een donker tijdperk genoemd kunnen worden omdat er voor deze periode geen archeologische bewijs gevonden is. Ook wordt deze tijd nergens in de literatuur vermeld. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat de opgravingen op Lesbos nog steeds in de kinderschoenen staat. Het zou heel goed kunnen dat de toekomst nog heel wat verrassingen in petto heeft. Desalniettemin kunnen we veilig aannemen dat tot het jaar 1400 voor Christus, het leven van de eilandbewoners niet noemenswaardig verandert. In dat jaar arriveren de Grieken van Mycenae (Mikinis) op Lesbos en het naburig gelegen Klein Azie. Dit is de periode waarin de Trojaanse oorlog uitgevochten werd. Deze periode was tevens het begin van het verval van de Trojaanse natie. Het lijkt er echter op dat de Myceense Grieken zich niet permanent op Lesbos wilden of konden vestigen.

Volgens de legende heeft Xanthus de Argiven naar het eiland geleid. Later volgen de Achaeers uit Olenus ine Achaia (Achaea), geleid door Macares. Maar ondanks de invloeden die de nieuwkomers hadden op de autochtone bevolking, bleven de tradities en de cultuur bewaard tot de Geometrische periode. Nog later arriveerden de Eolische Grieken op Lesbos. Zij stichtten kolonien op het eiland en op het er tegenover liggende Klein Azie. Zij noemden dit gebied Eolie. We kunnen niet precies achterhalen wanneer deze toestroom van mensen begonnen is, maar afgaande op legendes en de meer algemene ontwikkelingen in dat tijdperk, zouden de Eolische Grieken rond 800 voor Christus vanuit Thessaly op Lesbos zijn aangekomen.

Xalinados

Volgens een mythe droeg de eerste Eolische koning van het eiland de naam Lesbos, zoon van Laptihes, koning van Thessaly en kleinzoon van Aeolos. Hij zeilde naar het eiland met zijn familie vanuit Thessaly en trouwde met Mithymna, de dochter van de lokale koning Macares. Macaras zou een afstammeling van de Acheers zijn. Uit eer voor zijn schoonzoon noemde hij het eiland Lesbos. Een eerdere naam van het eiland is niet bekend. Als we ervan uitgaan dat deze mythe op actuele gebeurtenissen is gebaseerd, dan toont dit aan dat de Eolische Grieken uit Lesbos en het naburige Eolie hun oorsprong hebben in Thessaly. Dit inzicht is ook ontstaan omdat de Eolische en Thessaleense dialecten erg veel op elkaar lijken. Als de mythe diepgaander bestudeerd wordt, dan komen geleerden tot de conclusie dat de Eoliers zich waarschijnlijk vreedzaam op Lesbos hebben gevestigd. Zij waren meer geciviliseerd dan de lokale bevolking en droegen hun kennis en cultuur aan hen uit. Hierdoor werd Lesbos meer en meer Eolisch Grieks georienteerd en raakte de voorafgaande geschiedenis in de vergetelheid. De Eoliers waren in feite zo machtig dat gedurende een lange tijd vele Eolische dorpen in Klein Azie tot aan de Dardanellen onder hun machtsbevel vielen. 

Aan het begin van de Eolische periode kende het eiland Lesbos zes steden die allemaal geregeerd werden door koningen. Gedurende de zevende eeuw voor Christus zijn deze een voor een verdreven en vervangen door oligarchieen en tirannen. In de vijfde eeuw voor Christus is de stad Arisbe (Arisvi) vernietigd door het volk van Mithymna. Hierdoor werd het aantal steden gereduceerd naar vijf: Mytilene, op de plaats waar nu ook de moderne stad ligt, Mithymna, op de plaats van het moderne Molivos, Antissa aan de kust, ten noorden van het moderne Antissa, Eressus aan de kust, ten zuiden van het moderne Eressos en Pyrrha op de verste uithoek van de baai van Kalloni.

In 570 voor Christus namen de eilanders deel aan het stichten van de plaats Naucrate, een Griekse kolonie in Egypte. Niet lang daarna werd Lesbos zo sterk, dat de machtige Croesos, koning van een onmetelijk rijk, een verdrag sloot met de inwoners, die hij als zijn gelijke beschouwde. Dit was bijzonder omdat hij alle andere Grieken in Klein Azie aan zich onderworpen had. In ongeveer dezelfde periode sloten de bewoners van Lesbos een verbond met de Milesiers tegen de tiran Polycrates van Samos. Maar Polycrates versloeg hen en dwong hen om een gracht rond zijn stad te graven. Uiteindelijk dwong de Perzische koning Cyrus de eilandbewoners om een verdrag te sluiten waarin zij belasting moesten betalen en troepen moesten sturen om hem te helpen op zijn oorlogstochten.

Molivos

Aan het einde van deze zelfde eeuw zagen de bewoners van het eiland dat alle steden in Klein Azie onder het Perzische bewind kwamen. Daarom gaven ze zich zonder weerstand te geven over aan de Perzen. De Perzen gedroegen zich als echte veroveraars en gaven een vriend het gezag over Lesbos. Coes van Exandrus bleek een ware tiran te zijn. In 499 voor Christus brak in de Griekse steden een opstand uit. De eilandbewoners konden niet meer afzijdig blijven. Ze verzetten zich tegen Coes, vermoordden hem en hielpen de rebellen door hen 70 schepen te geven. In de strijd om Lade, in 494 voor Christus, wonnen de Perzen echter alsnog en de bewoners van Lesbos werden volledig onderworpen aan het bewind van de veroveraars, net zoals alle andere Grieken in Klein Azie. Daarom vochten de Grieken aan de zijde van Perzie toen Xerxes zijn rooftocht begon richting het Griekse schiereiland. Echter, zodra de Perzen verslagen waren in de Slag om Mycale, koos Lesbos de kant van de Atheners en sloten een verbond met hen in 477 voor Christus.

Dit verbond duurde tot 440 voor Christus. Toen kwamen de bewoners van Samos in opstand tegen Athene, omdat de Atheners nog wreder bleken te zijn dan de Perzen. De inwoners van Lesbos volgden niet snel daarna. De Atheners zagen kans om de opstand neer te slaan, maar in het vierde jaar van de Peloponesische oorlog kwam het hele eiland in opstand met uitzondering van Mithymna. Deze stad bleef loyaal aan Athene en slaagde er uiteindelijk in om de andere steden te bedwingen en er garnizoenen te stationeren zonder de steden weg te vagen.

In 405 voor Christus veroverde Lysander de Spartaan alle steden op Lesbos. In 392 voor Christus werden deze weer door Athene heroverd en in 387 voor Christus kreeg het eiland autonomie onder het Antalcidische Vredesakkoord. In 369 voor Christus nam Lesbos deel aan de Tweede Verbond van Athene, maar viel in 357 voor Christus weer in handen van Perzie. Weer werden vrienden van het Perzische regime op machtige posities neergezet. 

Toen Alexander de Grote aan zijn veroveringstocht in Klein Azie begon, bedachten de bewoners van Lesbos zich geen minuut en sloten direct een verbond met hem. Maar het was Memnon van Rhodos die hen dwong om zich wederom over te geven aan de Perzen, ditmaal onder zeer strenge voorwaarden. De Perzen werden echter weer snel door een generaal van Alexander de Grote, Aegelogus, van het eiland verdreven en de bewoners vielen nu weer onder de Macedonische wetgevers. Dit bleef zo tot het jaar 167 voor Christus. Toen begon de eerste invasie van de Romeinen. De Romeinen vestigden zich in 88 voor Christus permanent op het eiland. In die tijd was Lesbos een bondgenoot van Mithridates, een vijand van de Romeinen. Toen de Romeinen binnenvielen was dit bondgenootschap voor hen de aanleiding om de hoofdstad Mytilene compleet te vernietigen, ondanks het feit dat de bewoners geen verzet pleegden. 

De imperator Vespasian van Pompei gaf het eiland een zekere mate van zelfstandigheid die zij tot het jaar 70 na Christus behield. Later gaf Hadrian de mensen van Lesbos hun vroegere privileges terug. Lesbos heeft ook een rol gespeeld in het vroeg Christelijke tijdperk. De 57 ruines van vroeg Christelijke basilieken zijn daar getuige van.

Het vreedzame leven van de eilandbewoners eindigde precies op het moment dat Lesbos het minst kwetsbaar leek. Het was deel van het Byzantijnse rijk en in 769 werd het ingevallen door de Slaven. In 821, 881 en 1005 door de Saracenen, in 1128 door de Venetiers en in de 13e eeuw door Catalaanse piraten. In het jaar 1204 bezetten de Franken Lesbos en gaven het als cadeau aan Baudouin I. Hij gaf het eiland weer aan de Byzantijnse imperator Ioannis III Doukas-Vatazis in 1224. In 1261 werd Lesbos wederom een Byzantijnse provincie. Tegelijkertijd vestigden de eerste Genesen zich in Lesbos. Zij kregen speciale commerciele privileges. In 1335 gaf Ioannis V Lesbos aan de Genese Francisco Gateluzo. Deze was zijn schoonbroer. De Gateluzzi staat verbrokkelde langzaam onder invloed van de Turken, die Lesbos in 1462 binnenvielen. Het eiland kreeg haar vrijheid terug in het jaar 1912.